Simulatie en monitoring oppervlaktewater

Monitoring en voorspelling van waterkwaliteit en -kwantiteit met StellaSpark Nexus.

Wat is het monitoren en simuleren van oppervlaktewater?

Bij oppervlaktewater draait monitoring en simulatie om het continu waarnemen, analyseren en voorspellen van de hoeveelheid en kwaliteit van water in bovengrondse binnenwateren, zoals rivieren, meren, moerassen en kanalen. Het geeft waterschappen, drinkwaterbedrijven, milieudiensten en vaarwegbeheerders de tijd om in te grijpen bij overstroming, schaarste en verontreiniging voordat die serieuze schade aanrichten.

Drie soorten problemen bij oppervlaktewatersystemen

Bij het beheer van oppervlaktewater speelt zelden maar één probleem tegelijk. Dezelfde rivier die in de winter buiten haar oevers treedt, kan in de zomer droogvallen en na een warme, stilstaande periode de waterkwaliteitsnormen overschrijden. De problemen vallen uiteen in drie categorieën: te veel, te weinig en slechte kwaliteit. Geen enkele sensor of geen enkel simulatiemodel dekt ze alle drie. Effectief beheer betekent het volledige plaatje in de gaten houden én voorspellen welke kant het op gaat.

Een afvoer die groter is dan de watergang aankan, waardoor het omliggende land overstroomt

Te veel: overstromingsrisico

Wanneer de afvoer groter wordt dan een watergang aankan, overstroomt het omliggende land en komen mensen, gebouwen en vitale infrastructuur in gevaar. Overstromingen door extreme neerslag verlopen zeer plotseling, terwijl tragere rivieroverstromingen zich over uren of dagen stroomafwaarts verplaatsen. De stabiliteit van dijken en kades, de voortplantingstijd van een vloedgolf en de drempelwaarden op basis van de herhalingstijd bepalen samen hoe ernstig een gebeurtenis wordt en hoeveel tijd beheerders hebben om te handelen.

Juist hier zijn continue monitoring en operationele voorspellingen doorslaggevend. Real-time waterstands- en afvoermetingen worden live doorgerekend in hydrologische modellen en veranderen zo statische kaarten en grafieken in een actueel situationeel beeld. Denk aan de combinatie van overstromingsrisicokaarten en de drempelwaarden op basis van herhalingstijden zoals vereist vanuit bijvoorbeeld de Europese Richtlijn Overstromingsrisico’s (2007/60/EG). De kaarten laten zien welke gebieden bij een bepaalde waterstand overstromen; de monitoring vertelt in real time waar en wanneer die waterstand wordt genaderd. Een betrouwbare vroegtijdige waarschuwing en voldoende reactietijd vormen de basis voor effectieve rampenbestrijding: hulpdiensten krijgen zo de tijd om voorspelde waterstanden op de kaarten te projecteren en te beslissen over evacuatie en inzet voordat de piek arriveert.

Een rivier met lage afvoer, die scheepvaart, onttrekking en ecologie tegelijk beperkt

Te weinig: waterschaarste

Lage afvoeren beperken vrijwel alle belanghebbenden van een rivier tegelijkertijd. Ecologische basisafvoeren moeten in stand blijven om het waterleven te beschermen, terwijl de scheepvaart afhankelijk is van voldoende vaardiepte en landbouw, drinkwater en industrie van een betrouwbaar innamepunt. Tegelijk kan door de verminderde zoetwaterafvoer het zoute water vanuit zee verder de riviermondingen in dringen, wat innamepunten nabij de monding bedreigt.

Cruciale informatie ten tijde van dreigende schaarste zijn laagwatervoorspellingen in combinatie met drempelwaarden voor basisafvoer, droogtebeheerplannen en heldere prioriteitsregels die bepalen wie als eerste wordt beperkt als er te weinig water is (verdringingsreeks). Ook de Europese Kaderrichtlijn Water (2000/60/EG) gaat over waterkwantiteit en vereist voldoende afvoer om een goede ecologische toestand in stand te houden. Wie laagwaterperioden vroeg ziet aankomen, heeft meer tijd om onttrekking, scheepvaart en ecologische belangen op elkaar af te stemmen.

Een verontreiniging die zich verspreidt door een oppervlaktewaterlichaam

Slechte kwaliteit: verontreiniging

Zelfs als de hoeveelheid in balans is, kan water ongeschikt zijn voor ecosystemen, recreatie of drinkwatervoorziening. Een teveel aan voedingsstoffen leidt tot eutrofiëring en tot bloei van algen en cyanobacteriën, die het opgeloste zuurstofgehalte laten dalen en zwemlocaties kunnen doen sluiten. Troebelheid en sediment, nitraat, PFAS, bestrijdingsmiddelen, medicijnresten, zoutgehalte en microbiële indicatoren vertellen elk een deel van het verhaal, en de vrachten komen zowel uit diffuse bronnen, zoals afspoeling uit de landbouw, als uit puntbronnen, zoals lozingen.

Omdat deze problemen zich ongemerkt en vaak snel ontwikkelen, is continue monitoring wat ze beheersbaar maakt. Een algenbloei of verontreinigingspiek kan opduiken tussen twee handmatige metingen in; met real-time data kunnen beheerders een probleem daarom vroeg opsporen, naar de bron herleiden en ingrijpen voordat een zwemlocatie sluit of een innamepunt wordt geraakt. Monitoring levert bovendien de onderbouwing waar regelgeving op steunt: de Europese Kaderrichtlijn Water stuurt bijvoorbeeld via stroomgebiedbeheerplannen op een goede ecologische en chemische toestand. Aan die verplichting valt niet te voldoen zonder aanhoudende metingen.

In gebruik bij
Vitens Informatiehuis Water Waterschap Rijn en IJssel Brabant Water Unie van Waterschappen IPO

Geïntegreerde monitoring en voorspelling van oppervlaktewater met StellaSpark Nexus

Effectief oppervlaktewaterbeheer vraagt erom alle drie de probleemfactoren in samenhang te bekijken: overstromingsrisico, waterschaarste en waterkwaliteit, van de actuele situatie tot aan de voorspellingen. Geen enkel type sensor of model bestrijkt die hele reeks.

StellaSpark Nexus is een digital twin die deze facetten samenbrengt in één operationeel beeld. Het platform combineert waarnemingen van peilschalen, sensoren en satellieten met weersvoorspellingen; volgt waterstanden, afvoer en kwaliteitsindicatoren uit gekoppelde hydrologische databases; draait afvoer- en waterkwaliteitssimulaties die worden gevalideerd aan in-situmetingen; en ondersteunt drempelwaarden die fysieke omstandigheden vertalen naar overstromingswaarschuwingen, laagwateralarmen en zwemwateradviezen.

Koppelen

Koppel elke databron

Combineer data uit meer dan 300 gekoppelde databronnen in één digital twin, waaronder OpenWeather, EUMETSAT, KiWIS (Kisters), FEWS (Deltares), Lizard (Nelen & Schuurmans), DAWACO, TeleControlNet (Eijkelkamp) en ZENTRA Cloud (METER Group).

De data wordt tot elk uur ververst en aangeleverd via OGC-conforme WFS-, WMS- en WCS-API’s, wat waterbeheerders een betrouwbare basis geeft voor operationele besluitvorming.

Overzicht van databronnen in StellaSpark Nexus
Voorspellen

Voorspel de afvoer met kant-en-klare simulatiemodellen

In samenwerking met Moisture Matters biedt Nexus het GR4J-afvoermodel voor operationele voorspellingen. Het model draait online en vertaalt neerslag en verdamping naar de afvoer uit een stroomgebied. GR4J is slechts één optie: veelgebruikte modellen als 3Di (Nelen & Schuurmans), Wflow (Deltares) of HBV zijn via hun API’s te koppelen, net als elk ander afvoer- of hydraulisch model dat past bij jouw stroomgebied en vraagstuk.

Gekoppeld aan weersvoorspellingen laten deze modellen organisaties zowel op hoogwatergolven als op laagwaterperioden dagen vooruit anticiperen en scenario’s doorrekenen om operationele maatregelen proactief te plannen.

Afvoer vooruit voorspellen met het GR4J-simulatiemodel in StellaSpark Nexus
Integreren

Naadloze integratie met je bestaande tools

Koppel StellaSpark Nexus rechtstreeks aan Tableau, Power BI, QGIS, ArcGIS en ArcGIS Online. Data wordt live gestreamd, zodat dashboards, kaarten en rapporten altijd de meest recente informatie tonen: geen handmatige exports, geen verouderde data.

Blijf werken in je vertrouwde tools terwijl je eigen visualisaties bouwt, geavanceerde ruimtelijke analyses uitvoert of live inzichten deelt met het team.

Geodata van Nexus naar QGIS streamen met WFS
Vergelijken

Vergelijk modelvoorspellingen met real-time metingen

Leg modelsimulaties en live sensormetingen over elkaar heen in interactieve grafieken die in real time bijwerken. Zie meteen wanneer voorspelde en gemeten waarden uit elkaar gaan lopen, zodat je modelvoorspellingen kunt valideren, modellen kunt kalibreren en afwijkingen kunt signaleren zonder tussen weergaven te wisselen.

Dankzij gesynchroniseerde tijdlijnen beoordeel je in één oogopslag hoe goed de simulaties de werkelijke oppervlaktewatercondities volgen.

Waterstandgrafiek met gesimuleerde en gemeten waarden in StellaSpark Nexus

Onze samenwerkingspartners

StellaSpark werkt samen met domeinexperts om de benodigde sensoren te installeren, berekeningen te ontwikkelen en data te valideren. Werk je al met je eigen partners? Geen probleem: StellaSpark Nexus is een volledig open ecosysteem. Ook interesse om samenwerkingspartner te worden? Neem contact met ons op.

Moisture Matters KnowH2O KWR
In de praktijk
Beheerders die de oppervlaktewatercondities volgen
Waterbedrijf Groningen Waterbedrijf Groningen

Lage afvoeren voorspellen voordat de onttrekking moet stoppen

Waterbedrijf Groningen zet StellaSpark Nexus in om lage afvoeren in de Drentsche Aa te voorspellen, zodat de onttrekking van oppervlaktewater tijdig kan worden afgeschaald in plaats van abrupt stilgelegd.

Een gekalibreerd neerslag-afvoermodel combineert historische afvoerreeksen met weersvoorspellingen van OpenWeather en waarschuwt hydrologen vroegtijdig wanneer de rivierafvoer terugloopt - waarmee de zuiveringsinstallaties beschermd blijven tegen plotselinge veranderingen in de ruwwaterkwaliteit.

Organisatie
Waterbedrijf Groningen
Sector
Drinkwaterbedrijf
Locatie
Drentsche Aa, Nederland
Simulatiemodellen
Gekalibreerd neerslag-afvoermodel
Databronnen
Historische afvoerreeksen, OpenWeather-voorspellingen

Veelgestelde vragen

Hoe integreert StellaSpark Nexus met bestaande GIS-tools?
Het platform ondersteunt ArcGIS, QGIS en ArcGIS Online, waardoor je ruimtelijke datasets, eigen kaartlagen en operationele dashboards naadloos kunt importeren en exporteren. Zulke GIS-tools koppel je via onze OGC-conforme API-services, zoals WFS, WMS en WCS. Het is ook mogelijk om vanuit GIS-tools rechtstreeks verbinding te maken met de Nexus-database, via de PostGIS-connector. Lees er meer over in de documentatie.
Wat is het GR4J-model en wat simuleert het?

GR4J is een ’lumped’ neerslag-afvoermodel dat op dagbasis neerslag en potentiële verdamping omzet in de afvoer uit een stroomgebied, met slechts vier kalibratieparameters. Nexus biedt het model aan in samenwerking met Moisture Matters. Het is goed geschikt voor het genereren van operationele oppervlaktewatervoorspellingen:

  • Eenvoudig. Met slechts vier parameters kalibreert GR4J snel en draait het efficiënt, waardoor het praktisch is voor veel stroomgebieden en voor real-time actualisatie.
  • Geschikt voor operationele voorspellingen. Gevoed door weersvoorspellingen levert het afvoervoorspellingen voor meerdere dagen vooruit, voor zowel vloedpieken als laagwaterperioden.
  • Robuust. Decennia aan internationale toepassing maken het een goed gevalideerde benchmark voor dagelijkse afvoersimulatie in uiteenlopende klimaten.
Bij welke regelgeving rond oppervlaktewater helpt Nexus?
Doordat Nexus monitoring-, simulatie- en rapportagedata in één platform samenbrengt, ondersteunt het de naleving van kaders zoals de Europese Richtlijn Overstromingsrisico’s (overstromingsgevaren- en risicokaarten, overstromingsrisicobeheerplannen), de Kaderrichtlijn Water (goede ecologische en chemische toestand, stroomgebiedbeheerplannen) en de Zwemwaterrichtlijn (indeling van zwemwater en publiekswaarschuwingen). Omdat Nexus een open platform is, kan het aansluiten op de specifieke nationale en regionale databronnen waar deze verplichtingen op steunen.
Kan Nexus data over waterkwantiteit en waterkwaliteit combineren?
Ja. Nexus is ontworpen om uiteenlopende data samen te brengen in één digital twin, zodat je waterstanden, afvoer en kwaliteitsparameters als troebelheid, opgeloste zuurstof, voedingsstoffen en zoutgehalte naast elkaar kunt monitoren. Juist dit geïntegreerde beeld stelt beheerders in staat om de drie probleemcategorieën bij oppervlaktewater, te veel, te weinig en slechte kwaliteit, binnen één operationele omgeving aan te pakken, en om drempelregels in te stellen die vanuit diezelfde onderliggende data overstromingswaarschuwingen, laagwateralarmen of zwemwateradviezen in gang zetten.
Aan de slag

Maak van versnipperde data besluiten die ertoe doen

Zet geodata en tijdreeksen om in 3D-kaarten en interactieve grafieken. Draai voorspellingen, simuleer scenario's en deel data. Bekijk het op je eigen data in een live sessie.